Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực là gì?

Rối loạn lưỡng cực là một tình trạng sức khỏe tâm thần được xác định bởi các giai đoạn hoặc các đợt rối loạn tâm trạng cực độ ảnh hưởng đến tâm trạng, suy nghĩ và hành vi.

Có 02 loại rối loạn lưỡng cực chính:

Rối loạn lưỡng cực I bao gồm các giai đoạn hưng cảm nghiêm trọng và thường là trầm cảm. Rối loạn lưỡng cực II liên quan đến một dạng hưng cảm ít nghiêm trọng hơn được gọi là hypomania.

Ngoài ra còn có một loại thứ 3 được gọi là rối loạn cyclothymic

Di truyền được cho là đóng một vai trò quan trọng mặc dù các bất thường của não và các yếu tố môi trường cũng góp phần gây ra rối loạn lưỡng cực.

Thuốc ổn định tâm trạng thường là phương pháp đầu tay để điều trị, nhưng liệu pháp điện giật ECT có thể được sử dụng để giải quyết những triệu chứng nghiêm trọng của chứng bệnh tâm thần này.

Triệu chứng của Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực không chỉ là việc thay đổi tâm trạng bình thường. Đó là một tình trạng sức khỏe tâm thần nghiêm trọng được gọi là hưng trầm cảm. Có hai loại rối loạn lưỡng cực chính như đã nói ở trên sẽ khác nhau về mức độ nghiêm trọng và bản chất của các triệu chứng của chúng.

Phần này sẽ giới thiệu các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực, bao gồm các triệu chứng của cả hưng cảm và trầm cảm. Nó cũng bao gồm các biến chứng tiềm ẩn khác có thể xảy ra.

Các triệu chứng thường gặp

Những thay đổi mạnh mẽ về tâm trạng, có thể bao gồm giai đoạn trầm cảm và hưng cảm.

Bản chất và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng này phụ thuộc vào loại rối loạn mà họ mắc phải.

Lưỡng cực I: Những người thuộc loại này trải qua ít nhất một giai đoạn hưng cảm trong đời của họ. Mặc dù không được yêu cầu chẩn đoán chính thức, nhưng đại đa số cũng sẽ trải qua các giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng trong cuộc đời.

Lưỡng cực II: Những người mắc chứng lưỡng cực II có ít nhất một giai đoạn hưng cảm ( một dạng hưng cảm ít nghiêm trọng hơn) và ít nhất một giai đoạn trầm cảm nặng.

Các triệu chứng rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Các triệu chứng của giai đoạn hưng cảm bao gồm:

  • Dễ bị phân tâm
  • Giảm nhu cầu giấc ngủ
  • Ảo tưởng hoặc ảo giác
  • Tâm trạng cao
  • Tính cách lớn hoặc hành vi không phù hợp với bản chất mà họ có
  • Các hành vi bốc đồng ( bao gồm cờ bạc và hình thức vung tiền khi chi tiêu )
  • Tăng ham muốn tình dục
  • Khó chịu, thù địch hoặc gây hấn
  • Kích động thể chất và chuyển động không ngừng
  • Ý nghĩ hoang tưởng
  • Nói quá mức

Các đợt hưng cảm kéo dài ít nhất 7 ngày. Các giai đoạn hưng cảm liên quan đến các triệu chứng giống nhau, nhưng chức năng của cá nhân không bị suy giảm rõ rệt và các triệu chứng loạn thần không thể xuất hiện.

Các triệu chứng trầm cảm lưỡng cực

Trong giai đoạn trầm cảm, một số cá nhân có thể gặp các triệu chứng sau :

  • Khóc không rõ lý do, buồn bã kéo dài
  • Khó tập trung hoặc thiếu quyết đoán
  • Mệt mỏi tột độ, bao gồm cả việc không muốn rời khỏi giường
  • Cảm giác tội lỗi, tuyệt vọng
  • Mất hứng thú với các hoạt động thường mang lại cho bạn niềm vui
  • Mất quan tâm đến sức khỏe, dinh dưỡng hoặc ngoại hình của bạn
  • Ngủ quá nhiều hoặc khó ngủ
  • Suy nghĩ tự tử hoặc thôi thúc tự làm hại bản thân

Các vấn đề về nhận thức, chẳng hạn như vấn đề về trí nhớ chủ quan, khó tập trung và thiếu quyết đoán, có thể là những điều đầu tiên được người khác chú ý khi ai đó bị trầm cảm lưỡng cực.

Khó khăn về nhận thức có thể cản trở hoạt động của một cá nhân và khó hoàn thành nhiệm vụ.

Các triệu chứng thể chất liên quan trong giai đoạn trầm cảm

Trong giai đoạn trầm cảm, các cá nhân có thể gặp những triệu chứng về thể chất, bao gồm đau nhức không rõ nguyên nhân.

Xảy ra những thay đổi về cân nặng cơ thể. Một số người cố gắng ăn khi đang chán nản, những người khác lại chuyển sang ăn cho thoải mái. Do đó, cả giảm cân và tăng cân đều có thể là các triệu chứng của giai đoạn trầm cảm.

Kích động tâm thần, sự gia tăng hoạt động do căng thẳng tinh thần thay vì thể chất hoặc chậm vận động tâm lý, làm chậm cả hoạt động suy nghĩ và thể chất cũng có thể xảy ra.

Các triệu chứng hiếm gặp

Mặc dù ít phổ biến hơn, nhưng đôi khi mọi người có thể gặp chứng rối loạn lưỡng cực được gọi là rối loạn tâm thần kinh. Tình trạng này gây ra những thay đổi tâm trạng không nghiêm trọng như những người trong rối loạn lưỡng cực I hoặc lưỡng cực II.

Biến chứng

Rối loạn lưỡng cực có thể dẫn đến các biến chứng trong cuộc sống của một người. Nó cũng có thể biểu hiện khác nhau trong một số nhóm nhất định.

Không có cách chữa khỏi rối loạn lưỡng cực, nhưng các triệu chứng có thể kiểm soát một cách hiệu quả bằng các cách điều trị thích hợp. Một số biến chứng tiềm ẩn có thể xảy ra nếu tình trạng rối loạn không được cải thiện như :

  • Khó khăn trong trường hoặc trong công việc
  • Sử dụng ma túy hoặc rượu
  • Các vấn đề tài chính và pháp lý
  • Rối loạn tâm thần
  • Vấn đề về mối quan hệ
  • Tự tử hoặc cố gắng tự tử

Sự khác biệt ở Nam và Nữ trong chứng rối loạn lưỡng cực

Nam giới thường được chẩn đoán ở độ tuổi sớm hơn, trải qua các giai đoạn nghiêm trọng hơn và có nhiều khả năng mắc các vấn đề về sử dụng chất kích thích đồng thời xảy ra.

Phụ nữ có xu hướng có nhiều giai đoạn trầm cảm hơn và giữa các giai đoạn hưng cảm và trầm cảm xảy ra nhanh hơn.

Lưu ý rằng các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực là giống nhau ở phụ nữ và nam giới, nhưng vai trò xã hội và giới tính có thể ảnh hưởng đến cách chúng biểu hiện hoặc cách người khác nhìn nhận về chúng.

Rối loạn lưỡng cực ở trẻ em

Trong khi rối loạn lưỡng cực thường xảy ra ở người trên 18 tuổi, nó cũng có thể xảy ra đối với trẻ em. Diễn biến của tình trạng có thể nghiêm trọng hơn khi chẩn đoán xảy ra trong thời thơ ấu.

Các triệu chứng biểu hiện ở trẻ em khi bị chứng này:

  • Hiếu chiến
  • Giảm nhu cầu ngủ
  • Tâm trạng chán nản
  • Thay đổi tâm trạng vui buồn thường xuyên
  • Hiếu động thái quá
  • Bồn chồn
  • Hành vi chấp nhận rủi ro ( bất chấp )
  • Hay cáu ghét và giận dữ

Bởi vì những triệu chứng này không phải lúc nào cũng đặc trưng cho rối loạn lưỡng cực và thường liên quan đến các bệnh lý khác, điều quan trọng là phải nhận được đánh giá và chẩn đoán từ chuyên gia chăm sóc sức khỏe. Nhận được chẩn đoán chính xác sớm có thể dẫn đến các biện pháp can thiệp hiệu quả hơn và cải thiện kết quả điều trị.

Trong giai đoạn trầm cảm, trẻ có thể biểu hiện các triệu chứng như đau đầu, đau bụng, ngủ nhiều, thay đổi cảm giác thèm ăn, cảm giác buồn và thiếu năng lượng.

Những chứng xảy ra đồng thời với rối loạn lưỡng cực

Có một số tình trạng có thể xảy ra đồng thời với rối loạn lưỡng cực hoặc có các nhóm triệu chứng tương tự có thể làm phức tạp chẩn đoán.

Rối loạn tăng động giảm chú ý ADHD

Tăng động và mất tập trung là hai trong số các triệu chứng đặc trưng của chứng rối loạn tăng động giảm chú ý ADHD. Tuy nhiên, chúng có thể chiếm ưu thế trong rối loạn lưỡng cực, đặc biệt là khi nó liên quan đến trẻ em. Và khi những tình trạng này cũng xảy ra một lúc, chúng sẽ làm phức tạp thêm mọi thứ.

Sử dụng rượu hoặc chất gây nghiện

Những người rối loạn lưỡng cực thường vật lộn với các vấn đề về lạm dụng rượu và chất kích thích. Đây là một nỗ lực mà người bị rối loạn lưỡng cực cố gắng cải thiện tâm trạng, ngay cả ở mức độ vô thức.

Rối loạn nhân cách thể bất định

Rối loạn nhân cách ranh giới gây ra sự bốc đồng, hành vi tự sát, phản ứng của tâm trạng, tức giận không phù hợp và hoang tưởng thái quá, cũng có liên quan đến rối loạn lưỡng cực. Một người cũng có thể được chẩn đoán mắc cả hai chứng rối loạn này cùng lúc.

Trầm cảm

Phân biệt trầm cảm đơn cực với rối loạn lưỡng cực là hưng cảm. Nếu bệnh nhân trầm cảm chuyển sang giai đoạn hưng cảm, chẩn đoán là rối loạn lưỡng cực.

Rối loạn lưỡng cực bị chẩn đoán nhầm đôi khi được phát hiện sau khi mọi người bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm, dẫn đến khởi phát cơn hưng cảm

Rối loạn ăn uống

Không hiếm những người mắc chứng rối loạn lưỡng cực cũng bị rối loạn ăn uống. Hơn nữa trầm cảm, lo lắng và cáu kỉnh thường do rối loạn ăn uống.

Bệnh tâm thần hoảng loạn

Tâm thần hoảng loạn hay rối loạn hoảng sợ được đặc trưng bởi các cơn hoảng sợ tự phát, tái phát.  Rối loạn hoảng sợ thường đi kèm với các rối loạn tâm thần khác. Hơn nữa, các cơn hoảng loạn cũng thường xảy ra khi đang bị rối loạn lưỡng cực.

Tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt là một bệnh rối loạn tâm thần gây ra những rối loạn dữ đội về nhận thức ( suy nghĩ ), hành vi và cảm xúc. Các triệu chứng của tình trạng này bao gồm ảo tưởng, ảo giác, lời nói và suy nghĩ vô tổ chức, hành vi vô tổ chức, tâm trạng không phù hợp, cảm xúc không ổn định, thiếu khả năng nói và giảm hành vi hướng tới mục tiêu.

Các triệu chứng của tâm thần phân liệt dễ bị nhầm lẫn với rối loạn lưỡng cực

Rối loạn phân liệt

Rối loạn phân liệt liên quan đến việc có các triệu chứng trầm cảm hoặc hưng cảm nghiêm trọng, cùng với một số triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt.

Tuy nhiên, ảo tưởng hoặc ảo giác phải tồn tại trong những khoảng thời gian mà các triệu chứng tâm trạng không xuất hiện.

Có rất nhiều tranh cãi xung quanh việc phân  biệt rối loạn phân liệt với rối loạn lưỡng cực

Trong mục những tình trạng có thể đồng thời xảy ra cùng với tình trạng rối loạn lưỡng cực sẽ ảnh hưởng đến tiến trình của rối loạn lưỡng cực hoặc gây ra chẩn đoán sai. Rối loạn lưỡng cực có nhiều khả năng sử dụng rượu hoặc các chất khác để đối phó với các triệu chứng trong tình trạng này.

Nguyên nhân gây ra rối loạn lưỡng cực

Có nhiều giả thuyết về lý do tại sao rối loạn lưỡng cực phát triển.

nguyen nhan roi loan luong cuc

Không ai biết hoàn toàn điều gì gây ra rối loạn lưỡng cực. Các nghiên cứu cho thấy có một thành phần di truyền, nhưng DNA không phải lý do duy nhất khiến mọi người phát triển chứng rối loạn lưỡng cực. Hầu hết các nhà nghiên cứu đồng ý rằng có khả năng là các yếu tố môi trường và não bộ cùng góp phần vào.

Yếu tố di truyền

Khi nói về nguyên nhân sinh học, câu hỏi đầu tiên là liệu chứng rối loạn lưỡng cực có thể di truyền hay không. Vấn đề này đã được nghiên cứu thôn qua nhiều nghiên cứu về gia đình, nhận nuôi và sinh đôi.

Trong gia đình có người bị rối loạn lưỡng cực, những người thân cấp một ( cha mẹ, con cái, anh chị em ruột ) có nhiều khả năng bị rối loạn lưỡng cực hơn những người thân của người không bị.

Các nghiên cứu về các cặp song sinh chỉ ra rằng nếu một cặp song sinh giống hệt nhau mắc chứng rối loạn lương cực thì khả năng cặp song sinh còn lại mắc bệnh này được ước tính từ 40% đến 70%

Ở các cặp song sinh, tỷ lệ xuất hiện ở cả hai được ước tính vào khoảng 5% đến 10%.

Điều này rất quan trọng đối với các lý thuyết di truyền bởi vì các cặp song sinh giống hệt nhau xảy ra khi một quả trứng đã thụ tinh tách làm đôi, nghĩa là chúng có chung vật chất di truyền. Mặt khác, anh em sinh đôi đến từ các trứng được thụ tinh riêng biệt, do đó các gen di truyền của họ có thể khác nhau.

Qua các thí nghiệm đã để lại rất nhiều bằng chứng cho thấy rối loạn lưỡng cực có thể được di truyền và có một điểm yếu di truyền khi phát triển bệnh.

Chức năng não

Khi nói đến việc tìm ra chính xác những gì được di truyền, hệ thống dẫn truyền thần kinh đã được nhận rất nhiều sự chú ý như một nguyên nhân có thể gây ra chứng rối loạn lưỡng cực.

Một mối liên hệ tồn tại giữa chất dẫn truyền thần kinh và rối loạn lưỡng cực, và các loại thuốc làm thay đổi chất dẫn truyền này cũng điều trị chứng rối loạn lưỡng cực.

  • Mức độ thấp hay cao của một chất dẫn truyền thần kinh cụ thể như serotonin, norepinephrine haowjc dopamine có liên quan đến rối loạn lưỡng cực
  • Các nghiên cứu khác chỉ ra rằng sự mất cân bằng của các chất này là vấn đề, tức là mức độ cụ thể của một chất dẫn truyền thần kinh không quan trọng bằng số lượng của nó so với các chất dẫn truyền thần kinh khác.
  • Tuy nhiên, các nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng cho thấy có thể có liên quan đến sự thay đổi độ nhạy của các thụ thể trên tế bào thần kinh.

Tóm lại, các nhà nghiên cứu khá chắc chắn rằng hệ thống dẫn truyền thần kinh ít nhất là một phần nguyên nhân gây ra rối loạn lưỡng cực. Nhưng cần nghiên cứu thêm để xác định vai trò của nó.

Các yếu tố xã hội

Các yếu tố xã hội, các hoàn cảnh căng thẳng có thể là bắt nguồn cho các giai đoạn thay đổi tâm trạng trong việc phát triển của bệnh rối loạn lưỡng cực.

Cách mà tâm trạng căng thẳng gây ra trong một giai đoạn rối loạn lưỡng cực vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Nhưng các nhà khoa học tin rằng hormone căng thẳng cortisol có vai trò nhất định trong việc tác động đến sự phát triển rối loạn lưỡng cực.

Căng thẳng làm tăng mức độ cortisol trong cơ thể, gây ra sự thay đổi trong cách thức hoạt động và giao tiếp của não.

Trên thực tế, ở những người bị trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực, mức cortisol có thể ở mức cao ngay cả khi không có căng thẳng.

Các hoàn cảnh căng thẳng trong cuộc sống bao gồm từ lục đục trong gia đình, áp lực công việc, áp lực cuộc sống, con cái, từ khi mất việc, từ khi sinh con cho đến các vấn đề như chuyển nhà …

Căng thẳng là một biểu hiện xuất phát từ nhiều trải nghiệm khác nhau. Nó không được xác định một cách chính xác vì điều này còn tùy thuộc vào nhân sinh quan của mỗi người. Trong khi đối với người này sự kiện đó, hoàn cảnh đó gây cho họ một sự căng thẳng cực độ, nhưng áp dụng hoàn cảnh đó cho người khác thì họ lại chẳng cảm thấy gì, đôi khi còn rất bình tĩnh chấp nhận những hoàn cảnh này.

Tóm lại, các sự kiện căng thẳng trong cuộc sống có thể dẫn đến khởi phát các triệu chứng rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, một khi rối loạn lưỡng cực được kích hoạt, nó có thể tiến triển. Môt khi chu kỳ bắt đầu, các quá trình tâm lý và/hoặc sinh học có thể tiếp diễn và giữ cho bệnh trong tình trạng hoạt động.

Các yếu tố môi trường

Đối với người thuộc nhóm trầm cảm

Một khi ai đó trải qua rối loạn lưỡng cực, những căng thẳng nhỏ có thể gây ra các giai đoạn trầm cảm.

Các yếu tố kích hoạt giai đoạn trầm cảm lưỡng cực bao gồm :

  • Thiếu ngủ hoặc gián đoạn giấc ngủ
  • Những sự kiện căng thẳng trong cuộc sống.
  • Căng thẳng chung
  • Chấn thương thể chất hoặc bệnh tật
  • Hành kinh
  • Thiếu tập thể dục

Đối với những người thuộc nhóm phấn khích

Các yếu tố đặc trưng khởi phát trong giai đoạn tiến triển rối loạn lưỡng cực đối với nhóm người phấn khích bao gồm :

  • Dễ phải lòng người khác, cũng dễ mích lòng người khác
  • Sử dụng chất kích thích để giải trí
  • Bắt đầu một dự án sáng tạo
  • Tiệc tùng đêm khuya
  • Đi nghỉ mát
  • Nghe nhạc âm lượng lớn

Căng thẳng cơ học

Mô hình căng thẳng cơ học theo nghĩa đơn giản là dùng để chỉ một trình trạng thể chất khiến một người dễ mắc một số bệnh hơn người bình thường.

Do đó, mỗi người thừa hưởng những tổn thương thể chất nhất định đối với các vấn đề có thể xuất hiện hoặc không tùy thuộc vào những căng thẳng tiếp theo diễn ra trong cuộc sống của họ.

Nội dung trên website dành cho mục đích thông tin và giáo dục. Trang web của chúng tôi không nhằm mục đích thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc điều trị y tế chuyên nghiệp.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x
()
x